ყარაბახის მძევლები
<p>ავტორი: თენგიზ აბლოთია</p>
<p>საქართველოში შედარებით გონებადაქვეითებულ ადამიანებს სომხეთის საგარეო პოლიტიკა ხშირად სამაგალითოდ მიაჩნდათ - აი, სომხეთმა რუსეთთან კარგი ურთიერთობები შეინარჩუნა, სამაგიეროდ, ტერიტორიები მიიღო.<br />ერთი შეხედვით ასეც არის, თუმცა, მხოლოდ ერთი შეხედვით - მეორე შეხედვა საკმარისი იყო იმისათვის, რომ დავინახოთ - ნიჭიერი, ჭკვიანი და კარგად ორგანიზებული სომეხი ერი ტერიტორიების მძევალი გახდა.<br />ეს აუცილებლად ასე მოხდებოდა - 90-იანი წლების დასაწყისში სომხეთმა აზერბაიჯანში შექმნილი არეულობა სათავისოდ გამოიყენა და მეზობელ ქვეყანას, არა მხოლოდ თავად ყარაბახი, არამედ 7 შიდა რაიონიც წაართვა.<br />ეს იყო სომეხი ხალხის საბედისწერო შეცდომა - მათ არა მხოლოდ პირწმინდად დაამარცხეს მეზობელი ქვეყანა, არამედ დაამცირეს ის, ღირსება წაართვეს.<br />ეს ძალიან წინდაუხედავი ნაბიჯი იყო იმის გათვალისწინებით, რომ საუბარია მეზობელზე, რომელიც არსად წასვლას არ აპირებს, ქვეყანაზე, რომლის მოსახლეობაც მინიმუმ 3-ჯერ მეტია, და რომელსაც ჰყავს ძლიერი პატრონი - თურქეთი.<br />სომხური ელიტისთვის გასაგები უნდა ყოფილიყო ის, რომ ამ ტოტალური გამარჯვებით ისინი მომავალ თაობებს დანაღმულ ველს უტოვებენ. აზერბაიჯანში არეულობა ერთხელაც დასრულდება, და ის ასეთი მარტივი დასამარცხებელი მტერი არ იქნება.<br />სომხებმა ამაზე სავარაუდოდ არ იფიქრეს, ან იფიქრეს და ყველაზე მარტივი გამოსავალი მოძებნეს - მოსკოვს მიენდნენ.<br />თუმცა, არც ეს იყო გამოსავალი - ჭკვიან და ევროპული ამბიციების მქონე სომეხ ხალხს რუსული უღელი აშკარად ამძიმებდა. ერმა, რომელსაც თავისი ქვეყნიდან ჰონკონგის შექმნა შეეძლო, ნებაყოფლობით უარი თქვა განვითარებაზე - საბოლოოდ ქვეყანა გაცვალეს ტერიტორიაზე.<br />100 000 ადამიანით დასახლებულმა ყარაბახმა 3-მილიონიან ქვეყანას პერსპექტივა დაუკარგა.<br />მერე მოხდა ის, რაც მოსალოდნელი იყო - სომხებს კორუფცია და ბანდიტების ძალაუფლება მობეზრდათ. მათ გადაწყვიტეს... არა, არა რუსეთისგან წამოსვლა, არა ნატოში შესვლა, არა რუსული ბაზების გაყვანა - მხოლოდ რამდენიმე კორუმპირებული მაღალჩინოსნის დასჯა.<br />სულ ეგ იყო.<br />თუმცა, რუსული გავლენის სფეროში სწორედ კორუფციასთან ბრძოლაა ყველაზე დიდი დანაშაული, რომლის გამოც სომხეთი სასტიკად დაისაჯა.<br />დღეს ერევანი გაცილებით უარეს მდგომარეობაშია, ვიდრე 2020 წლის სექტემბრამდე. დაპყრობილი ტერიტორიებისგან მხოლოდ ერთი პატარა ნაწილი - სტეპანაკერტის რაიონი დაუტოვეს. ამ ტერიტორიის ერთადერთი კავშირი სომხეთთან - ლაჩინის დერეფანი - ოფიციალურად გადავიდა რუსების ხელში.<br />რუსეთი ასევე ხსნის ახალ ბაზას სომხეთში, იღებს კონტროლის ქვეშ სომხეთის და ირანის საზღვარს.<br />საბოლოოდ სომხეთი თითქმის მთლიანად ემორჩილება მოსკოვს - ისევ - ტერიტორიის სანაცვლოდ.<br />სომხები ისევ აგრძელებენ წაგებულ თამაშს - საკუთარ ქვეყნის განადგურებას სხვისი ტერიტორიის შენარჩუნებისთვის.<br />დღეიდან სომხები კორუფციის დამარცხებაზე და პროგრესზე ვერც კი იფიქრებენ.<br />აი ასეთია მათ მიერ 91-93 წლებში დაშვებული საბედისწერო შეცდომის წარმოუდგენლად მაღალი საფასური.<br />სომხეთის ტრაგედია - კარგი გაკვეთილია ქართველებისთვის - არასდროს და არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დავაყენოთ ერთი ტერიტორია მთელს ქვეყანაზე მაღლა. აფხაზეთი ცხინვალი, ძალიან მნიშვნელოვანია, მაგრამ არა მთლიანი ქვეყნის მომავლის განადგურების ფასად.<br />ქვეყნის ერთი ნაწილი არასდროს არ შეიძლება დააყენო მთელს ქვეყანაზე მაღლა!<br />სწორედ ამას გვასწავლის მეზობელი ერის გაკვეთილი - ერის, რომელმაც ტერიტორიას ქვეყანა შესწირა.</p>
<p> </p>
<p> </p>